16 January 2025
Als het aan Trump zelf ligt, gaat er tijdens zijn presidentschap veel veranderen: de VS zet weer vol in op fossiele brandstoffen, immigratie wordt sterk beperkt en Groenland en het Panamakanaal worden bij de Verenigde Staten ingelijfd. Ondanks al zijn beloften is het volgens Hull moeilijk te zeggen wat hij tijdens zijn presidentschap daadwerkelijk zal waarmaken. Dit heeft niet alleen te maken met de beloften die politici wel vaker doen, maar ook met iets dat inherent is aan Trump en de manier waarop hij politiek bedrijft.
‘Onvoorspelbaarheid is op zichzelf een belangrijk kenmerk van het Trumpisme - het is bijna een beleid op zich. Voor Trump is het een manier om aandacht te genereren en zichzelf continu tot middelpunt van de nieuwscyclus te maken. Van 2016 tot 2020 werd het gebruikelijk om te zeggen dat Trump “serieus, maar niet letterlijk” moest worden genomen. Dit komt erop neer dat we moesten erkennen hoe normdoorbrekend en destabiliserend zijn uitspraken waren, maar dat we niet automatisch moesten aannemen dat zijn regering elke uitspraak in de praktijk zou brengen. Tot op zekere hoogte geldt dit ook in 2025, maar er zijn enkele belangrijke verschillen. Een daarvan is dat rechtse organisaties dit keer zijn voorbereid op zijn winst, terwijl dit in 2016 niet het geval was. Door deze voorbereiding kan de regering effectiever inzetten op het regeren middels een Trumpiaanse agenda.’
Op basis van Trumps verkiezingsbeloften kunnen we al enigszins invullen hoe deze Trumpiaanse agenda eruit zal zien. In zijn binnenlands beleid staan de thema’s immigratie, belastingverlagingen en deregulering centraal. Volgens Hull is de laatste geen verrassing. ‘Deregulering vindt meestal plaats wanneer Republikeinen de presidentsverkiezingen winnen en het Congres beheersen. Trump is van plan om vooral milieubeschermingsmaatregelen terug te draaien, zodat de Verenigde Staten meer energie kunnen produceren, zonder rekening te houden met of deze energie schoon of groen is.’
Ook de belastingverlagingen komen voor haar niet onverwacht. ‘Belastingverlagingen zijn eveneens een vrij standaard Republikeins beleid. Een groot deel van Trumps plan bestaat uit het verlengen van belastingverlagingen die sinds zijn eerste ambtstermijn van kracht zijn en dit jaar aflopen. Dat betekent dat de meeste Amerikanen eigenlijk geen voordeel zullen ondervinden van deze specifieke belastingverlagingen als ze doorgaan, maar het vooral merken als deze verlening niet doorgaat. Tijdens de campagne beloofde Trump ook belastingverlagingen die specifiek gericht zijn op werkende Amerikanen. Zo zei hij dat fooien niet belast zouden worden als hij de verkiezingen wint. Het blijft echter de vraag of dit wordt doorgevoerd.’
En dan is er nog het andere grote binnenlandse thema van Trumps campagne: massale deportaties van illegale immigranten in de Verenigde Staten. Hoe dit er in de praktijk gaat uitzien, is volgens Hull nog niet duidelijk. ‘Ik heb voorspellingen gezien over jaarlijkse deportatiecijfers variërend van 300.000 ongedocumenteerde immigranten (gebaseerd op Trumps eerste termijn) tot 2,1 miljoen (gebaseerd op Trumps geuite intenties). Dat is een groot verschil! Ter referentie, de regering-Biden deporteerde bijna 300.000 ongedocumenteerde migranten uit de VS in het fiscale jaar 2023-24, dus wanneer we van het eerste scenario uitgaan, zien we geen grote verandering en is het vooral “deportatie zoals gebruikelijk.”
Een deel van de onzekerheid over de omvang van de deportaties is te wijten aan juridische en administratieve obstakels. Daarnaast stelt Hull dat het zeer aannemelijk is dat deportaties op zo’n grote schaal negatieve effecten zullen hebben op het economische leven van gewone Amerikanen. ‘Trump weet dat de Amerikaanse economie is gebouwd op goedkope arbeidskrachten van ongedocumenteerde migranten in verschillende sectoren waaronder de bouw, vleesverwerking en landbouw. Veel migranten doen deze banen die andere Amerikanen niet willen doen, voor lonen die andere Amerikanen niet zouden accepteren. Als de regering een groot aantal ongedocumenteerde immigranten van de arbeidsmarkt zou verwijderen, zouden de kosten en prijzen onvermijdelijk stijgen. Dit leidt tot veel economische onrust. Voor nu blijft het onduidelijk of Trumps uitspraken over de deportaties vooral campagneretoriek was om in te spelen op de nationalistische en xenofobe gevoelens van sommige kiezers, of dat het echt onderdeel wordt van zijn beleid.’
Op het gebied van buitenlands beleid wordt een grote breuk met het beleid van Biden verwacht. Net als in zijn eerste termijn zet Trump in op zijn inmiddels bekende slogan America First. ‘Trumps geloof in protectionisme is misschien wel het meest consistente aspect in zijn beleid’, legt Hull uit. ‘Hij heeft aangegeven dat hij 10 tot 20 procent tarieven zou opleggen op alle invoer in de VS, ongeacht waar deze vandaan komen. Met betrekking tot Europa heeft hij verklaard dat deze tarieven van kracht zullen worden tenzij Europa meer Amerikaans gas en olie koopt. Zoals bij veel van Trumps beleidsvoornemens, gaat hij ervan uit dat hij zijn onderhandelingspartners kan intimideren om uiteindelijk te krijgen wat hij wil. Dit is een klassiek voorbeeld van hoe hij politiek bedrijft, wat voortkomt uit zijn ideeën over hoe je te werk gaat als een effectieve zakenman.’
Wat betreft de NAVO zal Trumps aanpak waarschijnlijk een voortzetting zijn van zijn eerste termijn. ‘Veel politiek commentatoren merken op dat Trump bereid is te zeggen waar andere Amerikaanse leiders in privé wel over hebben geklaagd, maar te diplomatiek waren om in het openbaar te verwoorden, namelijk dat de Amerika's grote militaire uitgaven de NAVO bijeenhoudt. Ik sluit niet uit dat hij in zijn tweede termijn nog vaker een anti-NAVO geluid laat horen. Zijn weigering om de annexatie van Groenland met geweld uit te sluiten is, onder andere, een uitdrukking van zijn gebrek aan respect voor de bondgenoten van de Verenigde Staten in de NAVO. Zijn schijnbaar verzoenende houding ten opzichte van Poetin is een andere. Het is vrij gebruikelijk voor Republikeinse regeringen om liever alleen te handelen dan samen met anderen, maar de NAVO was daarin altijd een uitzondering. Dat is nu niet meer zo.'
Behalve een koerswijziging op het gebied van binnen- en buitenlandsbeleid, heeft Trump ook uitgesproken dat hij de Amerikaanse regering wil hervormen. Een van zijn plannen is de oprichting van het Department of Government Efficiency, geleid door tech-miljardair Elon Musk. Met het departement zou in totaal twee miljard dollar op federale uitgaven moeten worden bespaard.
Naast bezuinigen aast Trump ook op het grootschalig vervangen van overheidsmedewerkers die hem niet zouden steunen. ‘Aan het eind van zijn vorige ambtstermijn sprak Trump over het uitvaardigen van een decreet dat het gemakkelijker zou maken om vaste federale werknemers te ontslaan. Waarschijnlijk begint hij daar in zijn tweede termijn opnieuw over. Het blijft echter de vraag de vraag of er daadwerkelijk loyaliteitstesten en grote ontslagen bij de federale overheid zullen plaatsvinden, zegt Hull. ‘Als we rekening houden met de verwachting van zijn achterban, dan kan hij niet zomaar instanties ontmantelen die bijvoorbeeld zorgen voor drinkwater of sociale zekerheid. Wat we waarschijnlijk zullen zien, net als in zijn eerste termijn, is dat de leidinggevenden in de pas zullen lopen met Trumps eisen. Ofwel omdat ze echt loyaal aan hem zijn, of omdat ze vrezen voor de gevolgen wanneer ze dat niet doen. Gezien Trumps voorspelbare benoeming van loyalisten bij het Ministerie van Justitie, waaronder een aantal van zijn persoonlijke advocaten die hem in recente civiele en strafzaken hebben verdedigd, lijkt het erop dat de werknemers van deze instantie in het bijzonder, moeite zullen hebben om de rechtsstaat op een volledig apolitieke manier te handhaven. Er zijn letterlijk miljoenen Amerikanen die hun hoofd zullen buigen en hun werk zo goed mogelijk zullen doen, maar velen van hen kijken met angst uit naar de nieuwe regering.’